د اسلامي فقهې تقنین او په افغانستان کې یې هڅې

چکیده

دا څېړنه چې (د اسلامي فقهې تقنین او په افغانستان کې یې هڅې) تر عنوان لاندې ترسره شوې ده، یو ارزښت ناکه څېړنه ده؛ ځکه چې دې بحث د اسلامي فقهې د تقنین اړوند موضوعاتو په اړه پراخه علمي بحث وړاندې کړی. څېړنه د اسلامي فقهې د مفهوم او تاریخي پرمختګ په وضاحت سره پیل شوې ده، او پکې د اسلامي فقهې بنسټیز اصول، منابع، او د هغې د تطبیق مختلف پړاوونه ذکر شوي دي. په ځانګړې توګه د اسلامي فقهې تقنین اړوند مفصل تحلیل شوی دی، چې پکې د تقنین اړتیاوې او لاملونه په علمي ډول سره بیان شوي دي، او په دې اړه مختلف نظرونه د مستندو دلایلو سره وړاندې شوي دي. څېړنه دې پوښتنې ته ځواب ورکوي چې ولې او څنګه د اسلامي فقهې فروع په قانوني چوکاټ کې ځای پر ځای کېدی شي؟ د تقنین په برخه کې د نړۍ او اسلامي هیوادونو تجربې هم څېړل شوې دي. د تقنین لپاره ټاکل شوې اصول او ضوابط، چې د شریعت سره په توافق کې دي، په تفصیل سره تحلیل شوي دي، چې د اسلامي قوانینو د تدوین لپاره یو لارښود وړاندې کوي، او د معاصرې ټولنې اړتیاوې هم پکې په پام کې نیول شوې دي.

د څېړنې وروستی فصل په افغانستان کې د اسلامي فقهې د تقنین هڅو ته ځانګړی شوی دی. په دې برخه کې د افغانستان د مختلفو پړاوونو، په ځانګړې توګه د معاصرو دولتونو د هڅو، د شریعت په چوکاټ کې د قوانینو د تدوین او عملي کولو اړوند اقدامات په  مفصله توګه تحلیل شوي دي. څېړنه د قانوني او سیاسي ستونزو، د دیني او سیکولر نظریاتو ترمنځ د تضادونو، او د تقنین په پروسه کې شته ننګونو او فرصتونو ته هم اشاره کړې ده.

د اسلامي فقهې تقنین د اسلامي تمدن یوه بنسټيزه برخه ده. چې د اسلامې شریعت اصول د معاصرو اړتیاوو سره په تطابق کې د قانوني چوکاټ په بڼه وړاندې کوي، دا عمل نه یواځې د ټولنیز عدالت تأمینولو لپاره اړین دی بلکي د الله تعالی د رضا تر لاسه کولو لپاره هم یوه مقدسه هڅه ګڼل کېږي. پدې څېړنه کې توصیفي- تحلیلي میتودونو څخه کار اخیستل شوی دی، چې د بحث هره موضوع په مستنده توګه بیان شوې ده.  

په دې څېړنه کې هڅه شوې چې د اسلامي فقهې تقنین د اړتیاوو او ننګونو په اړه یو واضح او روښانه تحلیل وړاندې کړي، او په ځانګړې توګه په افغانستان کې د اسلامي قوانینو د نافذولو او تدوین اړوند لاسته راوړنې او ستونزې په تفصیل سره وڅېړي.