احکام پیمان های سیاسی در فقه اسلامی

چکیده

انعقاد پیمان های سیاسی به زمانی برمی گردد که انسان ها به شعوب، قبایل و گروه ها تقسیم شدند و در نتیجه، آراء و نظریات متضاد به میان آمد. مردم ایده انعقاد پیمان های سیاسی را زمانی مطرح کردند که به این امر پی بردند، تنها نیرو و قدرت در احقاق حقوق و دفاع از دست آورد های شان کافی نیست و ضرورت به حفظ مصلحت ها و تداوم منافع، با توسل به رویکرد های دیگر نیز محسوس است. بنابراین، امرتحقق مصلحت، حفظ عقاید و منافع مشترک، رکن اساسی پیمان های سیاسی را تشکیل داده و باعث انعقاد پیمان های سیاسی میان دولت ها، احزاب، سازمان ها و گروه ها شد و این روند همچنان ادامه دارد. دین مقدس اسلام سیاست های ظالمانه یی را که منجر به محرومیت انسان ها گردد وبه منزله تعرض و تجاوز پنداشته شود و یا سبب تسلط دشمنان بر مردم و کشور و بروز بی عدالتی شود، ممنوع قرار داده است. همچنان سیاست هایی را تصدیق می کند که وسیله احقاق حقوق، اجرای عدالت و حمایت از مظلومان شود و برای هریک از این سیاست ها مبانی و مشخصات قرار داده است. بناءً پیمان های سیاسی که اهداف و مقاصد عمومی را تضمین نموده از شروط فاسده مبرا باشد، در شریعت اسلامی امر مستحسن و یک واقعیت بین المللی پنداشته می شود. هدف محوری تحقیق: بررسی پیمان های سیاسی طبق آراء و دیدگاه های فقهاء و جستجوی آن در منابع شرعی می باشد. زیرا عقد پیمان های سیاسی و عمل به مکلفیت های آن بدون دانستن احکام فقهی، ضوابط و شرایط آن درست نمی باشد. روش تحقیق:‌ مطالب این تحقیق از طریق مراجعه به منابع مکتوب، از شیوه کتابخانه ای گرد آوری گردیده و محتوای آن با روش توصیفی، تحلیلی و تطبیقی تدوین گردیده است. نتایج متوقعه تحقیق: برآیند مطالعات این تحقیق حاکی از آن است:    پیمان سیاسی تعهد و عقد کردن ونیز کمک مطابق امور مباح شرعی، میان دو یا چندین طرف سیاسی، برای تحقق اهداف سیاسی توافق شده می باشد.   پیمان های سیاسی دارای اسباب توثیق، حکمت ها، شروط و ضوابط می باشد. -       قائلین بر جواز پیمان های سیاسی می گویند که پیمان های سیاسی به هدف حفظ دعوت اسلام و رساندن پیام اسلام و بر مبنای تحقق عدالت و رفع ظلم مشروع شده است.    حکم پیمان های سیاسی میان مسلمانان خواه به سطح دولت ها باشد، یا گروه ها و احزاب اگر در برابر ظلم و تحقق عدالت باشد، شرعاً جایز بوده و همچنان نمایانگر وحدت مسلمین در قضایای سیاسی می باشد.   پیمان های سیاسی مسلمانان با غیر مسلمانان از دو حالت خالی نمی باشد؛ یا از لحاظ ضرورت وحاجت می باشد یا بدون حاجت؛ که هریک احکام متفاوت دارند. بناءً موضوعات مرتبط به پیمان های سیاسی در این رساله به شش فصل تقسیم شده است، که در بخش نخست به شرح تعاریف و مفاهیم پیمان، سیاست و تقسیمات پیمان ها پرداخته شده است. در فصل دوم در مورد عوامل نشأت و بروز پیمان ها، انوع پیمان ها قبل از اسلام و معروف ترین آنها از لحاظ مکان و نوع توثیق بحث گریده است. فصل سوم در مورد حکم پیمان های سایسی در اسلام با ذکر دلایل قائلین و مانعین و همچنان در مورد حکمت های مشروعیت پیمان های سیاسی  و ضمانت اجرایی پیمان ها می باشد. در فصل چهارم در مورد ضوابط پیمان های سیاسی، اهلیت شرعی و سیاسی طرفین در انعقاد پیمان های سیاسی، پرداخته شده است. در فصل پنجم که محور اساسی این رساله می باشد، احکام پیمان های سیاسی از حیث پیمان کننده گان و حکم فسخ این پیمان های سیاسی، بحث صورت گرفته است. در فصل ششم به ذکر دو پیمان اخیر در افغانستان وجایگاه شرعی آنها به صورت مختصر پرداخته شده است. در بخش خاتمه رساله نتیجه گیری، پیشنهادات، فهرست آیات، فهرست احادیث، فهرست اعلام و منابع مأخذ آورده شده است.