تفسیر موضوعی سوره الجاثیه

چکیده

   موضوع محوری سوره‏ی الجاثیه تآصیل و ترسیخ عقیده‏ی اسلامی، عناصر و ارکان سه‌ گانه‏ی آن مَطمح نظر می‌باشد. این سوره اصول اساسی عقیده‏ی اسلامی را در هفت مقطع بیان و روشن می‏سازد.

   در مقطع نخستین که شامل (6) آیت می‌شود از وضوح و وضاحت قرآن کریم، و اثبات وجود آفرید گار و یکتایی الله، و شش دلیل از دلایل توحید و قدرتش یاد آوری می‌شود که هر یک ازاین اوصاف، دلیل توحید، و بیانگر کمال رحمت و علم و قدرت آن ذات واحد و لا شریک است.

   در مقطع دوم وعید و تهدیدی سخت برای تکذیب‏کننده‏گان نشانه‌های الهی و عذاب آن‌ها بیان شده و سپس خاطرنشان ساخت که سزای آنان دوزخ است، و بتان و معبودان دروغین هیچ سودی به آن‌ها نمی‌رسانند، و قرآن تنها کتاب هدایت‏بخش و روح‏پرور است که از گمراهی نجات می‏بخشد. در مقطع سوم درباره‏ی نعمت‌های گران‏قدری که خداوند به بنده‏گانش داده، سخن به میان آورده است، تا او را سپاس‏گزار باشند و در مورد نعمت‌هایی که به آن‌ها ارزانی داشته است بیندیشند، و دریابند که منبع و مصدر این نعمت‌های ظاهری و باطنی تنها ذات خدا می‏باشد، و جز الله خالق و روزی دهنده‏یی نیست.

    در آیات مقطع چهارم قرآن از رهبری مؤمنانه‏ی بشریت صحبت می‌کند. این رهبری سر انجام در رسالت محمدیه متمرکز می‌شود. به اختلاف بنی‌اسرائیل اشاره می‌کند و بیان می‌دارد چگونه بعد از آن‌که خدا برای‏شان کتاب و حکومت و نبوت داد، درباره‏ی کتاب‏شان اختلاف ورزیدند.

در مقطع پنجم تفاوت نیکوکاران و بدکاران در دنیا و آخرت ذکر نموده و بر جدایی قاطعانه میان حال کسانی که مرتکب بدی‏ها می‌شوند، و میانِ حالِ کسانی که کارهای نیکو می‌کنند و مؤمن هستند. حکم می کند.

   در مقطع ششم ذکر حال مادی‌‏گرایان و انکار قیامت است که به بیان باورهای جاهلانه‏یی کافران درباره‏ی عقیده‏ی آخرت پرداخته شده است. آنان می‌گفتند زنده‏گی تنها همین زنده‏گی دنیاست و بس. و پس از این زنده‏گی دیگری وجود ندارد. ما به سبب گردش ایام چنان می‏میریم که گویا یک ساعت از حرکت باز می‌ایستد. پس از مرگ هیچ روحی باقی نمی‌ماند که قبض شود و مدت‌ها بعد بار دیگر در کالبد صاحبش دمیده شود. اگر چنین ادعای دارید، نیاکان مرده‌ی ما را زنده کنید و به زنده‏گی بازگردانید. سپس الله متعال آن‌ها را با پیشکش‌ کردن دلیلِ نهایت قاطع - که پاسخی به پرسش‌شان بود - تنبیه نموده است.

   در مقطع هفتم و آخری از آیات سوره، پاداش مؤمنانِ فرمان‌بردار و سزای کافران سرکش بیان شده و سوره با یادآوری جزای عادلانه‏ی روز قیامت که در آن روز انسان‌ها به دو فرقه تقسیم می‌شوند: گروهی در بهشت جای می‌گیرد و گروهی روانه‏ی دوزخ می‌شوند، خاتمه یافته است.

واژه‌های کلیدی: الجاثیه، سوره‏ی الجاثیه، تفسیر موضوعی