تفسیر موضوعی سوره الرعد

چکیده

تفسیر موضوعی سوره های قرآن کریم از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا این تفسیر نوع انسان را به شکل ساده و آسان به محتویات و مفاهیم قرآن به خوبی آشنا می سازد. سوره الرعد که در این رساله مورد تفسیر موضوعی قرار گرفته از جمله سوره هایی است که تمام آیات آن مکی است و محور اساسی این سوره، تمرکز بالای ترسیخ عقیده و بیان توحید الوهیت، توحید ربوبیت است و تمام موضوعاتش به همین جهت چرخیده است ، در این رساله سوره مذکور طی ده مقطع به اساس موضوعات اساسی هر مقطع تقسیم شده و به روش تفسیر موضوعی تفسیر گردیده است و از آنچه راجع به تفسیر موضوعی این سوره طی (10) مقطع نگاشته شده، به طور خلاصه چنین برداشت می شود:

خداوند متعال دلایل شناخت و معرفت خود را واضح کرده است و دلایل توحید و شناخت خداوند متعال متنوع است که از جمله دلایل توحید سماوی و ارضی، رحمت خداوند متعال در دنیا عام و شامل مومن و کافر است ولی در آخرت به مومنان و صالحان اختصاص داده می شود، کساني که در زمانی زيسته اند که پيامبري در آن مدت مبعوث نشده و کودکان مشرکين که در کودکي مرده اند، خداوند آنان را عذاب نمي دهد، تکلیف بعد از سمع است و انسان بعد از شنیدن پیام الهی مکلف می شود و پیش از آن مکلف نیست و تنها به موجب عقل کسی مکلف به ایمان و عمل نیست و معلوم می گردد که خداوند متعال به جزئیات و کلیات، و به ماضی، حاضر و مستقبل و همچنان به باطن و ظاهر و خلاصه به همه چیز عالم است و علمش همه را احاطه کرده است و خداوند متعال حالت هیچ انسان و گروه را تغییر نمی دهد تا اینکه سببی از جانب آنان در میان نباشد.

رعد و برق هم می توانند مایه خیر باشند و هم مایه شرو تمام عناصر طبیعی اعم از حیوانات، نباتات و جمادات مشغول تسبیح خداوند متعال هستند و همچنان سایه هر شخص و لوکه مومن باشد یا کافر به خداوند متعال سجده می کند و برای تشریح و بیان معنویات تشبیه و مثال زدن به محسوسات جایز است. فضل و برتری در رزق و روزی فقط به دست خداوند است و او به هرکسی که بخواهد آن را می دهد و فضل خداوند خیلی بزرگ است و به هیچ قوم و قبیله ای مختص نیست،  طلب کردن آیات و معجزات از پیامبران جهالت است و هیچ فایده ای ندارد چون قرآن کریم بر صدق نبوت و وحی بودن آن از جانب الله متعال کافی است. 

از آیات پسین این سوره دانسته می شود که ذکر خداوند متعال سبب آرامش دل ها می گردد وقرآن کریم شامل این ذکر می باشد، پیامبر-صلی الله علیه وسلم- به عنوان آخرین پیامبر الهی، مظهر رحمت خداوند متعال است و این نشان می دهد که دین او مخصوص هیچ قوم و زبانی نیست بلکه تمام بشریت را در بر می گیرد، تمام پیامبران مانند انسان های عادی به خوراک، پوشاک و کارهای اجتماعی ضرورت داشتند. و خداوند متعال پیامبران- علیهم السلام- را از شر مخالفین شان نجات می دهد و وعده خود را در مورد نصرت و یاری و هلاکت دشمنان، راست می گرداند، وظیفه پیامبر-صلی الله علیه وسلم- تنها ابلاغ و رسانیدن پیام خداوند متعال است و اگر آنان قبول نکردند، عواقب آن مربوط خودشان می شود نه پیامبر.

واژه های کلیدی: الرعد، تفسیر، موضوعی، سوره.